Archive for the ‘ politics ’ Category

KOZALAK ASKER

Son yıllarda sıkça dile getirilmiş olmasına rağmen bir türlü bir özne olarak belirmeyen muhalefetlerin ortaklığını ‘Gezi Parkı Olayı’ sağladı. Muhalefetlerin ortak bir zeminde buluşmasıyla marjinalitesi daha görünür olan hükümet kanadının ve  konu üzerine düşünümlerini gündeme getiren muhaliflerin, olayı, “bir kaç ağaç için mi?” söylemi ile önemsizleştirmelerini eleştirdiğimden bu yazıyı yazıyorum.

O üç beş ağaca olan sevgimiz gerçektir, ölecek kadar. İşte belki sadece bunun için “hiç kimsenin askeri değilim” sloganına ısrarımı sadece “ıhlamurların, gürgenlerin, meşelerin, palamutların, kavakların, çınarların askeri olmak için değiştirebilirim;  hiç kimsenin değil ama bir ağacın askeri olmak onurlandırıcıdır,  hatta bir kozalak askerim  diyebilirim ya da kozalak askerleriz biz. Koza ne kadar olmaya – doğmaya doğru tınlıyorsa bir o kadar da kapalılığa ve ilişkisizliğe gönderir. Kozalaksa açıklığı içinde bir dünya kurmaya yönelmiştir. Çok acayip bir oyuncaktır kozalak; yazın sıcağında kururken ve kuruyup açılırken yüzlercesi bir araya gelmiş kozalaklar böcekler gibi çıtırdarlarlar. Gezi direnişinden beridir içine kapanışın kederiyle kıvranan kozalardan açıklığa yönelmiş, kurudukça olgunlaşan kozalaklar gibi kıpır kıpır çıtırdayıp duruyoruz ve sıçrıyoruz. Bir kıvılcımla karşılaştığında bir kozalak kilometrelerce ötesini bile katar aynı yangına. İşte bir ağacın kilometreler ötesine uzanmış kökleri gibi kilometreler ötesinden birbirimizle bütünleşebilmenin dehşetengiz mutluluğu içindeyiz ve her şey o ağaçlar için,  buna emin olun bir ağaç için her şeye ama her şeye değer, bunun imanındayız biz, bunun sınavını verdik. Bayraklar ardı sıra geldi hep ağaçların, bizler o ağaçların ardında bayrakları birleştirdik. Bayraklarınızı birleştirmeyen ve herkeslerin imanını birleştirebilecek bu güce iştirak etmeyenler, asıl sizler bir kere daha marjinalsiniz. Zira biz direnişçilerin ağaca baktığı ve gördüğü ile siz hükümet edenlerin ağaca baktığında gördüğü bambaşka şeyler. Bu yüzden yollarımız kesişemiyor bir türlü.



2

PARRHESİASTESLER HAKİKATİ HAYKIRIRKEN FELSEFE DE  SAVUNUSUNU YAPIYOR

Muktedirin marjinalitesi ile müzakere edilemediğini gördük, bu süreçte.  (müzakereyi oyalama olarak işlevselleştiriyor;  güç bende, ne istersem o olur diyor…) Müzakere edilemediği içindir ki marjinalitenin diline karşı onu sarsacak bir biçim gerekmiştir;  anarşinin biçimi: çünkü “anarşizmin ideolojisi biçimidir” * . Egemen müzakere etmeye yanaşmadığından sorun tarafların dilinin birbirine  tercüme edilebilirlikte buluşabilmeleri imkânını da ortadan kaldırmaktadır. Böylece sorun bir tercüme meselesi olmaktan  çıkar.

Hükümet üçüncü döneminde iyice belirginleşmiş  biçimde kendi ideolojisinin  hüküm sürdüğü bir evren tasarımını bunu reddedenlere rağmen, zorla gerçekleştirmeye çalışarak oligarşik, dayatmacı bir tutum almıştır. Çatışmakta olan bu iki marjinin iki farklı varlık ve insan tasarımıdır.  Muhalifler için bu varlık ve insan tasarımı muhalefetleri birleştiren zemini oluştururken, söz konusu hükümet kanadı olduğunda uzlaşamazlığın da nedeni olmaktadır. Yücel Kayıran’ın ifade ettiği gibi bu durum, solda tinselliğin sağda ise dünyeviliğin bariz artışının en açık ifadesidir. İki dilin birbirine tercümesini zorlaştıran da bu durumdur.

Kayıran, sol derken laik liberal kesimi, sağ derken de liberal muhafazakar kesimi kasteder. Kayıran’ın sol olarak tariflediğinin ötesine geçerek liberallerin dışındaki anarşist, komünist, LGBT, kadın hareketleri, çevre hareketleri, Kürt hareketi gibi toplumsal hareketlere kadar genişletebiliriz sol kanadı. Modernite sonrası eleştirel süreçte toplumsal hareketlerin dünya ile kurulmasını önerdiği ilişki biçimi tinselliği çağıran bu biçimdir. Kapitalist idolojinin en arı ifadesi olarak arzunun doyurulmazlığı tezinin aksine bu çağrıda hayat bulan insanın azla da doyabilen ve baştan çıkmak zorunda olmayan insan tasarımıdır. Bu tasarı Buda’dan Yunus Emre’ye, Hallac-ı Mansur ve  Mevlana’dan Samuel Becktett’e,  Deleuze ve Guattari, Foucault, Burroughs ve Kerouac’a kadar uzanabileceğini iddia edebileceğim bir çemberi kat eder. Bu yüzden merkezi dini inançtan uzaklaştıkça sapkınlıkla suçlanabilen bu zeminin doğa ve insan tasarımı  doğaya içkin, benliklerin doğa içine salınıp herşeyleşmekle yayılma halinde, beni dağıtma ve çoklukla buluşma sıvıları gibidirler. Varlığa açıklık, dokunsal bir oluş, varlığa güven ve sevgi, vermeye yöneliklik, şefkati çoğaltan, gücü sahip olmaklıkta değil de olduğu şeyi dağıtmaklıkta bulan bir tür sevinç dağılımı, sevinçle vaz geçiş, sevinçle biriktirmeme, sevinçle herşeyleşme temellük etme eğilimini daha en baştan varoluşsal eğilimin dışında bırakır. Buradaki oluşsal varlık için dünya yabancılık taşımaz. Bu yüzden panteistik yakınlıklar kendiliğinden kurulur.  Yücel Kayıran, felsefi şiir üzerine şöyle söylüyor:

“Çünkü insan, doğası bakımından arzu ve isteme halinde olan bir varlıktır. Felsefi   şiir açısından, bu şiirdeki sorun şu noktada ortaya çıkmaktadır. Arzu ve isteme bakımından insan her çağda aynıdır, arzular ve isteme halindedir. Ama bu arzu ve istemenin gerçekleştirilmesi veya doyurulması ve bu arada yüz yüze gelinen engelleri yaşama tarzı aynı değildir. Daha önemli olan ise, kişinin bir arzusunu gerçekleştirirken hangi değerleri koruduğu veya çiğnediği ve çiğnemek durumunda kaldığıdır. Her çağda ve her durumda aynı olmayan budur … Tasavvuf, bir dindar yaşama tarzı olmasından önce, insanın aporia durumundaki neliğiyle, varlık bütünlüğüyle ilgili olduğu için önemlidir. Dindarlık bir sonuçtur. Dindarlık, bir ‘bulma haline’ bağlanmaktır. Tasavvuf, kişisel moment olarak, dindarlık öncesinde yer alan bir varoluş durumunda odaklanır. Bu bağlamda, felsefi şiir için, tasavvuf, insanın doğasıyla ilgili olduğu ölçüde vazgeçilmezdir.” **

Bu bir oluş biçimidir ve daha dar bir anlamı barındırmakla birlikte  dünyayı görüş biçimidir. Dünyayı nasıl kendileştirdiğimizdir ya da kendiliğimizi nasıl dünyalaştırdığımız, dünya için varlık haline gelişimizdir. Dünya bir mal olmadığı için malı olamaz onun, o ancak  bir ‘mabed’ olabilir ve böylece bir ev mümkündür. Bu yüzden araçsallığı ve kullanımı yani faydayı dışlar ister istemez. Kayıran’ın belirttiği gibi insanın doğasıyla ilgili olduğu ölçüde vazgeçilmez olan tasavvuf hattı yukarıda saydığım isimler üzerinden doğu-batı ikiliğini aşarak bir içkinlik düzlemi üzerinden bir oluş hattı önerir.  Halbuki sağ muhafazakar  liberalizmin  tam da bir başka dünya için iman etmekte olduğunu iddia ederken içinde yaşamakta olduğu dünyayı şeyleştirmektedir;  onu fayda amaçlı ve maksatlı bir şeye yani metaya dönüştürür. Bu yüzden  sağda dünyeliveşmeden söz ediyoruz. Sağ liberal muhafazakarlığın dünya nimetlerinden daha çoğunu istemesi kapitalizmin arzunun doyurulamazlığı ve insanın ihtiyaçlarının hiç bitmemesiyle ilgili ideolojik argümanlarıyla uyumludur. Hem dünya nimetlerinden daha çok istemekte, hem bunu halkın bir kısmına dayatarak gerçekleştirmekte ve hem de ekolojik bir katliamı gerçekleştirerek yapmaktadır. Çünkü dünya ile kurulan ilişki biçimi içkinlik düzlemi üzerinden değil, aşkınlık düzlemi üzerinden araçsallaştırılmaktadır. Dünya ile kurulan bu ilişki biçimi, bu ideolojiyi benimsemiş olanların kendi kendileri ile kurdukları ilişkinin de biçimidir; sahtedir. Hatırlarsak, Frankfurt Okulu düşünürleri insanın kendisine yabancılışmasının insanın insana yabancılaşmasını ve insanın doğaya da yabancılaşmasını beraberinde getirdiğini söylemişlerdir: yani akıl tutulması!

***

Foucault’nun parrhesia kavramını da hatırlamadan geçemeyiz. Hükümet, iktidar  ya da devlet kanadının bu akıl tutulmasına karşı, Türkiye’nin çeşitli illerinde isyana durmuş direnişçilerin durumu parrhesiastes’in durumudur. Yani iktidarı kendilerinden yüksek olan hükümdara karşı doğruları söylemek için her ne olursa olsun riskleri de göze alan kişiler ‘parrhesiastes‘lerdir. Parrhesiastes, hükümdara sözünü sakınmadan ve doğrudan konuşur. Bu edimle parrhesiastes iktidara yaltaklanmaktansa etik bir seçimle, ölümü de göze alarak doğru bildiğini söyler ve eleştiri mekanizmasını hizmete sokar. Parrhesiastes sözünü dile getirirken süslemez, retorik yapmaz; doğrudandır. Parrhesiastes’in doğrudanlığı sarsıcıdır. Benzer biçimde, Yücel Kayıran’ın sözünü ettiği gibi, felsefi şiirin söylemi de doğrudan  ve o oranda da sarsıcıdır. Kayıran’a göre, yalınlık felsefi şiirin temel özelliklerinden biridir. Kolay nüfuz edilebilirlik anlamına gelmeyen yalınlık önemini şiirde öznenin sadece hakikati, canının en çok yandığı noktadan dile getirmesinden kaynaklanır. Kayıran’a göre, böyle bir durumda süsleme gevezeliktir. Yalınlık dilsel bir durum değil, insanın içinde bulunduğu varlıksal durumun neliğiyle ilgilidir. Ve bu bağlamda yalınlık kabalıkla ilişkiselleşir çünkü kabalığın fenomenolojisine göre “kabalık, insanın kendi varlığında kalma durumunda yaşadığı gergin ruh durumunu konuşma halinde bastıramamasıdır”.

Bu bağlamda kabalık, kendiliğindenliktir ve Kayıran’ın çok güzel ifade ettiği gibi “nazikleştirilemeyen tinsel acıdır”. İnancın ve hakikatin kesişmesi halinde ortaya çıkan parrhesia gibi kabalık da öznenin canının en çok yandığı noktadan hakikati dile getirmesi ediminden başka bir şey değildir, yani bir tür felsefi ağrı diyebileceğimiz bir durumdur, burada karşımıza çıkan. İşte kendiliğinden bir hareket olarak, inancın ve hakikatin kesiştiği yerde, önceden kestirilemeyen ve iktidar söylemince kabalıkla itham edilen yıkıcı durum tam da nazikleştirilemeyen tinsel acının kabalıkta ifadesini bulan durumudur ki anarşizme biçimini veren budur!  Felsefi ağrı insanın kendi kendisiyle kurduğu ilişkide ortaya çıkar. Kendi kendimizle kurduğumuz ilişkide kendimize karşı sahte gerçeklikler ve bahaneler üretmek üzerinden bir hayat kurmuşsak ne parrhesiastes olunabilir ne de öyle bir şair felsefi şiir yazabilir. Kendi kendine karşı açık olabilmek ve dürüstlüğü seçebilmek içinse kişinin felsefeyle kendini sarsması ve yenilemesi gerekir. Felsefeyle uğraşmakta bir cesaret işidir ve risk almayı ve bedel ödemeyi gerektirir. Halbuki bir sonuç olarak karşımıza çıkan ve bir tutamak olduğundan yaşamı olduğundan daha da kolaylaştıran dinsel tutum ve inanış bu risklerden korur bireyi ve birey olmaktan da çıkarır. Eleştiri yerini dogmaya bırakır ve insan kendini Tanrı’nın – yasanın buyruğuna bırakır. Böylece kendilik deneyimi, hayata farklı bakış açılarını  ve herkes için farklılıkları içinde bir dünya kurmayı imkânsızlaştırken, başkalarının acısını umursamaz.

***

İşte sevgili başbakan bizler içinde bulunduğumuz ve gelenekselliği hakim ideoloji olarak da hükümetiniz döneminde ayyuka çıkan toplulumuzda her türlü riski göze alarak ve söz konusu Gezi direnişi olmadan da habire çuvaldızı kendisine batıran ve artık kendisine çuvaldız batırmaktan delik deşik elbiselerle, kalburlaşmış bir bedenle kimi elinde sazları sokak sokak müzik yapan ki görüntü kirliliği yaratıyorsunuz diye köylerden kovulmuşluğumuz çoktur; kimi göçebe bir hayatın öğreticiliğini, kimseye, hiçbir canlı türüne zarar vermeden yaşamanın yollarını öğrenmek için ekoloji, edebiyat, felsefe, sanatla hemhal olan ve bunları yapabilmek için ailelerimizi ve toplumun egemen ideolojik anlayışını karşımıza alan,  dünyayı sevmiş, hayata iman etmiş, bu yüzden de sokak kedilerine, sokak köpeklerine, park köşelerine, ağaçlara gönül vermiş sokak çocuklarıyız. Egemen toplum, bizden etik tutumuzu sarsan ve tinsel bir tatmin de üretmeyen çalışanlar olmamızı, bankalara borçlanmamızı ve bizim olmayan o borç parayı da tüketim fetişizmine katılarak harcamamızı, kendiliğimize de dünyaya da yabancılaşmamızı buyurmuştur.  Egemen ideolojinin savunucuları ve hakikatin o olduğunu zanneden ailelerimizin düşündüğünün aksine bizler zaten yoksul olan ve yoksulluğu da sevmemize rağmen bir de en basit ihtiyaçlarını bile karşılayamayacak kadar zorla yoksunlaştırılan şairler de olduk ve bizim şairliğimizi görmek istemedi kimse, çünkü tüketimin ışıltısına alışmış gözler yoksunluk ve yoksulluğu sahiplenmiş ve sevmişlerin cesareti karşısında dik durabilmek için de bizleri merkezlerde görmemeliydi.

Semih Kaplanoğlu’nun Süt filminde Yusuf şair olmasına rağmen, en sonunda maden işçisi olacaktır, çünkü sizlerin dünyevileştirdikçe arsızlaşan dünyalarınız, maneviyatı kuvvetli bütün şairleri, felsefecileri merkezlerden sürüyor, yeraltına gönderiyor, görünmezleştiriyor; oralardan beslensinler diye değil ama geberelim diye. Biz bu yüzden Tarkovski‘nin filmlerini çok sevdik,Özcan Alper’in filmlerini ve en çok da Sonbahar‘ı belki çünkü siz bize hep sonbaharlar hediye ettiniz ve Yusuf‘un odasının duvarında asılı olan Courbet‘nin Yaralı Adam‘ını (Wounded Man) duvarlarımıza astığımızda bir başka yaralıyla ortaklaşmanın gücünü bulduk, kendimize benzettik. Daha söylenecek çok şey var, kısacası biz en çok şiirde kanadık ve en çok şiirde her şeyi göze aldık. İşte bu direnişte yukarıda orasından burasından tutarak biraz olsun duygu dünyasını betimlemeye çalıştığım diren-işçi şairlerin yazdığı en güzel şiir olmuştur bizlere yapabileceklerinize rağmen. Bu sefer yazdık o şiiri ve yazmaya devam edeceğiz. Anlamanızı isterim ki bizler maneviyatı kuvvetli çocuklarız, bu kozalak askerlerin imanını yabana atmayın.

* Süreyyya Evren, “FOUCAULT İLE ANARŞİZMİN RABITALARI MICHAEL KOHLHAAS VE TAHRIR BAĞLAMINDA KOLEKTİF PARRHESİA”, Cogito, Yaz 2012, Sayı:70-71, s. 211-223.

** Yücel Kayıran (2013) , Felsefi Şiir Tinsel Politika, İstanbul, YKY.

 Written by: Saliha Yazgaç

Reklamlar

Adalet ve Kalkınma Arasında Sıkışmış Hissi Kanılar, Spekülatif Önyargılar

Image
Hani gündemde ODTÜ ve ODTÜ öğrencileri varya; başbakanı protesto ettiler diye “Mayaların koparması beklenen kıyameti” üç bin küsür polisin koparttığı kampüse ilişkin haberler günlerdir gündemden düşmüyor ya dün akşam Fatih Altaylı’da programını bu olaya ayırmış. Ülke yeniden yetmişlere dönecek, şiddet baskıyı doğuracak diye bir telaş bir telaş içinde imiş söylediğine göre ve fakat bir o kadar sorumsuz bir o kadar sorumluksuz bir zat olaraktan nadide kanaat toplumuna bir kanaat daha düğümlemekten öte gidilemiyor programcağızında. Kanaatlerden imajlara bir televizyon ekranı henüz icat edilmedi ne yazık ki. Saf düşüncenin hizmetinde bir video-televizyon. Devrimlerin yayınlanacağı bir eşik ekran.

Bir türlü doğru sorular sorulamadığından mıdır yoksa devlet aklının hakim kalıplarının en içlerimizi en iç gözlerimizi kör kötürümlettiğinden midir, öğrencilerin ne yapmaya çalıştığı, neden yaptığı, derdi anlaşılamaz kaldığı gibi Allah’ın eksikliğini göstermesinin özellikle başbakanca hiç mi hiç istenmediği polislerinse o kadar masum addedildiği, sevildiği, korunduğu toplum epiydir dilinden düşürmediği şu bi çektirin gidin lafını onlara e-de-me-yor.
Doğru sorular hiçbir zaman sorulmadı, okullarda eğitmenler tarafından, kendi verdikleri ödevleri hazırlasın istiyorlar, köle eğitilenler tarafından. ( Deleuze, Bergsonculuk) Jacques Rancière’de bu köle eğitimin farkında olanlardan ve bu anlamda Nietzsche’nin vantriloğu.

Neyse bunlar sorun olarak önümüzde dura dursun, şu bir türlü ne idiğü anlaşılamayan öğrenci varya, biraz onu konuşalım. Kimdir bu protestocu öğrenci?
Türkçe’nin azizliğinden midir nedir, öğrencinin her zaman öğrenen olduğu dolayısıyla bilmediği, bilisiz bir insan olduğu kabul edilir. Bir gün o da öğrenecektir elbet, hele okulunu bitirsin, iş güç sahibi olsun o zaman ne yapacaksa yapsın denir , işte o gün reşit olduğu gündür öğrencinin pek iyi bildiğimiz gibi! Ev-okul-hastane-hapishane, fabrika, kışla nereye gideceksin ey öğrenci? Çıkış yok , her yeri yakmalı, her yeri direniş uzamı kılmalı belki de. Nostalgia’da deli denilen Domeniko işe kendini yakarak başladı.

Image

Yetişkinliğin cesaretten neler alıp götürdüğü bilgisiyse gizlenir. Yetişkin olmak demek zaten biraz da budur; yerleşik, oturaklı ve değişime, yaratıcılığa ve hayal gücünün dürtmelerine çoktan sırtını dönmektir. Düş gücü iktidara. Hala anlamını koruyan bir cümle. Bir söz ya da bakış. Sistemden minör kopuş denemeleri.

Orada protesto gösterisinde bulunan öğrenci ise gençliğin, dinamikliğin, atikliğin enerjisini hayalgücünün, yaratıcılığın ve de adaletin ve de başka türlü bir hayatın mümkün olduğunun inancıyla birleştiren has kişiliktir. İman sahibidir çünkü ve insan sadece Allah’a iman etmez, öyle değil mi? Walter Benjamin, devrimcinin ve ezilenlerin geleneğinden söz eder hani. İşte devrimci öğrenci de ODTÜ’deki örneğinde olduğu gibi ezilenlerin geleneğine eklemlenmiş oluyor ve aynı zamanda bir geleneği de kuruyor. Hem bir akış meydana getiriyor hem de benzer başka akışlarla buluşuyor. Halbuki tartışma gündemleri, haber gündemleri, medya bu tür olayları sanki günlük şeylermiş, hiç beklenmeyen bir anda beklenmedik bir şekilde ortaya çıkmış gibi sunuyor.

İnsanlar şaşırıyor, Allah Allah, Göktürk uydusunu uzaya göndermeye gidenn Tayyip Erdoğan’a bu protesto da neyin nesi diyor? Haklılar, çünkü onlar hakikaten her yeni güne yeniden doğuyormuş gibi başlamayı gerçekten başarabilen, gerçekten Uzak Doğunun yoga tekniklerine falan taş çıkartacak cinsten yaşama sevinciyle dolu insanlar, sinir oluyorum onların bu her şeyi unutabilme kabiliyetlerine! Unuttuklarından zira AKP hükümetinin hükümet ettiği dönem boyunca hem öğrenciler hem de emekçiler üzerinde uyguladığı şiddeti sadece ODTÜ değil, diğer üniversitelerde de hatırlayan protestocu öğrenciler de iyi aile çocuklarının, tek iman sahibinin kendileri olduğunu zanneden iman tüccarlarının, dindar ve dindarilerin, pek vatanseverlerin hışmına uğruyorlar. O zaman biz de hatırlatalım: AKP hükümet ettiği dönem boyunca pek çok öğrenciyi göz atına almış, kah KCK ile bağlantılandırmış kah örgüt üyeliği ile suçlamış ve hapsetmiştir. Kadınlar üzerinde baskılar artmış bir de kürtaj tartışması ile taçlandırılmıştır kadınlar üzerindeki tahakküm.

Image

Açılımlar, gerçekten açılım yapılmak istenmediğinden bir bir bizlerin üzerinde patlamış her geçen gün etrafımızdaki görünmez duvarlar kalınlaştırılmıştır. İşte o ne yaptıklarını anlamıyoruz dediğiniz öğrenciler bu baskıları hiç unutmadılar ki, hep hatırladılar ve etraflarındaki görünmez duvar onlara o kadar çok hatırlatılıyor ki ülkede onlardan başka pek az insan yeter artık yeter diyor. Açlık grevlerinin olduğu dönemde, Roboski’de Kürtlerin katledilişinde, işçilerin güvenliği görmezden gelindiğinde velhasıl adaletin ve demokratik hakların her görmezden gelindiğinde ilk önce bunları hatırlayan ve hayır diyenler protestocu öğrenciler olmuştur. Bu yüzden de hükümetler ve halklar tarafından en çok eleştirilip aşağılananlar olmuşlardır; çünkü genel zihniyet onların haklılığını asla kabul etmek istemez.
Recep Tayyip Erdoğan’ın ölüm orucundakiler hakkında söylediği sözlerin aymazlığına ne demeli? Başbakan bir taraftar gibi davranıyor; kendi partisinin taraftarı ve bu fanatik karakter kendisine ve partisine karşı yapılan pek çok eleştiriyi adeta bir parti fanatiğinin dar ufkundan algılıyor. O çapsız algılamanın tezahürü olan olmadık yargılarını da “ben yaptım oldu!” diyenlerin özgüveni ile olur olmadık dile getiriyor.

Bir ülke, bir vatan, bir millet olabilmenin acı mı acı bedelleri. Ancak ilişkisel düşünmeyen ya da faydacı amaçları için ilişkiselliği reddeden bir anlayış bu acı tarihi ve onun uzantılarını görmek istemez. Çeşitli manevralarla kendi tarihini yazmak ister, tüm egemenler gibi. İlişkisel ve tarihsel düşünümün reddi bu coğrafyada gündelik politikanın yöntemi olarak iş görmektedir. Öyle olduğu içindir ki coğrafyamızda kendilerini Türk, Çerkes, Kürt, Ermeni, Süryani vs. olarak tanımlayan bütün yurttaşlara karşı daha iyi bir yaşam hakkı ve imkânı, toplumsal barış ve adalet, temel hak ve özgürlüklerin genişletilmesi gibi Türkiye Cumhuriyeti’nin varlık statüsünde fark yaratacak gereklilikler konusunda sorumsuz davranılmaktadır. Kürtlerin talepleri karşısında kıyamet koparılan bu ülkede Kürtlere karşı sindirme politikalarından vazgeçilip hak ve özgürlükler temelinde meselenin ne zaman ele alınmaya başlanacağını bilmiyoruz. Dahası bu talebin yalnızca Kürtlerden geldiğini düşünmek de ayrıca bir görmezlikten gelmedir.

Image

Türkiye coğrafyasında Kürtlerin dışında da hem Kürtler ve hem de ülkenin geri kalanında kendilerini her nasıl tanımlıyorlarsa tanımlasınlar herkes için eşitlik, demokrasi isteyen pek çok kesimden pek çok birey var.

Coğrafyamızın pek çok yarası var. Kürtlerin talepleri karşısında kıyamet koparılırken, görmezden gelinen iç mihraklı bir terörün işçilere karşı yaşatıldığına ne diyeceksiniz? İşçilerin bir iş kazasında ölmediği bir günümüz geçmiyor! AKP neden bu sayısız işçi kıyımı karşısında bu kadar sessiz? AKP hükümetinin kendisinden önce hükümet eden diğerleri gibi anayasal güvenceye kavuşturulmak ve demokrasiyi bir kültür haline getirerek güçlenmeyi sağlamak üzere ne Kürt meselesini ne de işçi güvenliğini öncelikleri arasına almadığı açık. Bu kalkınma ideolojisinin bedelidir desek yanılmış olmayız.

Kalkınma halka rağmen hamleler içerir çünkü. Ülke içinde barış, refah, denge, eşitlik gözetmez. Ülke içinde feda edilenlere rağmen ve o fedalar sayesinde dünya ölçeğinde verilen bir yarıştır. Adı “büyük devletler” arasında anılsın diye göstermelik bir “ilerlemenin” asıl taşıyıcısı olanlar ülke içinden ölmesine karar verilenler ve bu ölümlerin sorumluluğunu hiçbir şekilde taşımayanlar da hükümet edenlerdir. Ülkenin ilerlemesi için ölmesine karar verilenlerin bazıları gerçekten kanları akarak ölürler: İşçiler, Kürtler, öğrenciler ve pek çok hak mücadelesi verenler bunlar arasında sayılır. Bir de ölmeden ölenler, yaşayan ölülere dönüştürülenler var ki bir başka ölümün taşıyıcısıdırlar: yoksullar, henüz ölmemiş işçiler, kadınlar, çocuklar ve karar alma mekanizmalarından dışlanmış her kesim yani bütün kenardakiler de bu sınıftandırlar.

Kalkınma sanayi devriminden beridir ölüsevicidir. O zaman kalkınmayalım mı? Belki de adalet ve kalkınma arasındaki ters orantıyı daha tarihsel ve ilişkisel olarak tartışmak gerekmektedir. Zira kalkınma ne oranda dert edilirse adalet o oranda gündemden düşmektedir. İçinden geçtiğimiz süreç bu tür bir pratiktir. O halde adalet ve kalkınma arasındaki dengenin başka ne şekillerde kurulabileceği üzerine çalışmak ve düşünmek gerekmektedir. Böylece spekülatif önyargılarımızın ve hissi kanılarımızın ötesine geçilebilir.

Image
Written by: Saliha Yazgaç

Redacted by: Mehmet Oruç

Uludere Yollarında Katırlar ve Çocuklar

 

Çocuk ve Allah demişti şair,

Zaman, Çocuklar ve Katırları soruyor şimdi.

Niçin böyle örtmüşler üstümü
Çok muntazam ki bana hüzün verir.
Ağarırken uzak rüzgârlar içinde
Oyuncaklar gibi şehir.
Gözlerim örtük fakat yüzümle görüyorum
Beraber duyuyoruz yavaş ve tenha
Anneciğim, büyüyorum ben şimdi,
Büyüyor göllerde kamış.
Fakat değnekten atım nerde
Kardeşim su versin ona, susamış.

Sahibinin kırbaçladığı At için ağladı şair filozof,
Öyle bir ağlamaktı ki bu geri dönüşü yoktu.
Ama öyle görünüyor ki şimdi asıl mesele neden Nietzsche’nin kırbaçlanan ata ağladığı değildir,
Asıl mesele kırbaçlanan ata ağlayamayabilenlerdir.
Bir katır başı, gövdesi yok, Uludere yollarında

Uludere yollarında bir Turin Atı
Ağlar durur gözleri yaşlı.
Gövdesi yok, Uludere yollarında bir katır başı kalmış geriye parçalanmış gövdeden, bir Turin Atı başı.
Başı katır, gövdesi çocuk, gövdesi çok, çok gövdesi çok, Uludere yollarında bir katır başı, dağılmış bedeni bir Turin Atı, Nietzsche’si yok bir Turin Atı.
Katır bir yana çocuk bir yana
Hatır bir yana gönül bir yana
Uludere yollarında bir katır başı
Kırk katır mı kırk satır mı?
El ele tutuşuk iki çocuk sığınmışlar dam dibine gibi katır dibine
Katır sarınamamış
Kar örtememiş
Örtememiş örtememiş
Uludere yollarında bir katır başı, başı gövdesinden fırlamış kopmuş düşmüş bir yanına yolun bir Turin Atı,
Baş bir yana gövde bir yana
Mazot kokusu sinmiş üstüne
Bir de ayaz
Bir de umut
Hepside çocuk
Hepside el ele yüzyıldır gitmiş gelmişler katırlarla
Yüzyıldır sınır aşmışlar
Yüzyıldır kendi mazotlarını kendileri taşımışlar
Uludere yollarında, bir katır başı, mazot bir yana, çocuk bir yana, katır bir yana
Kanları birbirine karışmış duaları korkuları birbirine karışmış gövdeleri etleri organları birbirine karışmış
Katırlar çocuk çocuklar katır olmuş Uludere yollarında
Uludere yollarında
Kutsalı yok günler
İnsanı yok yerler
Devleti yok birliktelikler
Sınırı kendinden geçitler
Katırlarla çocukların duası olmuş
Uludere yollarında bir katır başı sormuş: Gövdeme ne oldu?
Kimsecikler duymamış katır başını.
Uludere yollarında başsız bir çocuk gövdesi kalkmış ayağa, aranıyormuş: Başım nerede? Başım nerede?
Bir cevap veren bulamamış kendine.
Katır ortalıkta koşturup duran çocuk gövdeye eklemiş başını, katır çocuk, çocuk katır olmuş, görmüşler olup biteni.
Herkes öyle acılıymış ki
Görmemişler ortalıkta şaşkın gezinip duran ne katır başlı çocuğu ne çocuk gövdeli katırı, göremezlermiş çünkü
Dizi dizi dizmişler çocukların parçalanmış bedenlerini
Sınırın sıfır noktasında
Soğuğun sıfır noktasında
Umudun sıfır noktasında
Sınır taşı başında
Zeytin ve ekmek ve çocuk ölüleri ve bir de kayıp kol ve bacaklar ve dağılmış gövdeleri ile katırlar görmüş, çocuk gövdeli katır ve katır başlı çocuk, bir Turin Atı ve bakmışlar bakmışlar:

***

Hâlbuki karın üstünde yalınayak yürüyüp ölmeyenlerdendiniz.
Sonra bir çocuğun, kar, ana, bayrak, dağ dediğini,
Sonra başka bir çocuğun kurt, öğretmen, köy, köpek dediğini,
Bir diğerinin kar, bayrak, dağ, ot, kızak
Buğday, ölmek,
Diğerinin köy, kalem, silgi
Tohum, ağaç, dağ, ekmek, peynir
Yoğurt, kardaş,
Allah, kaya, gök, hedik, dağ, tezek,
Jandarma, keklik, yayla
Ağaç, toprak, koyun dediğini duymuşlar.
Uludere yollarında katır başlı bir çocuk ve çocuk gövdeli katır durdular oracıkta ve hep orada olacaklar artık sınırın sıfır noktasını tutacaklar ve fısıldayacaklar:

Asıl sorun sınırların aşılması değil de neden aşılmadığıdır, neden pek
çoklarının hala sınırları aşmak istememesidir diyecekler.

Written by: Saliha Yazgaç

Where, Nothing.. ( Nereye, Hiç..)

I.

This is my Revolution
I’m goin’ my way
Why can’t you see this is
My Revolution
today.

— Nereye?

— Hiçbir yere

— Orası da bir yer sayılmaz mı?

— Belki de,

— Bilmiyor musun?

— Bilmiyorum.

— Senin için bir Blues çalacağım.

This is my revolution’ı çal bari.

— Pekâlâ,  asi çocuk.

İki serserinin konuşması burada bitiyordu. Karşılıklı gülüşmeler duyulur. Güneş henüz batmak üzeredir. Metropolde garip bir trafik uğultusu. Son kuşlar da kanat çırpmakta. Kediler çoktan çöp bidonlarına üşüşmüşler, çöpçüler gelmeden karınlarını doyurma telaşındalar. Sokak lambaları etrafı aydınlatmaya başlıyor.

II.

— Nereye?

— Devletin olmadığı bir yere,

— Devletin olmadığı bir yer olduğundan emin misin?

— Evet, belki de bilinçaltım olabilir bu, dedi; orada devlet yok işte, öldürdüm O’nu, O beni öldürmeden, diye devam etti.

— Peki, bu ölü devleti nereye gömeceksin,

— Göçebelere teslim edeceğim, onlar neresini uygun bulurlarsa artık.

— Bak işte bunu çok iyi dedin, hay ağzına sağlık.

Meydana bakan bir bankta oturmuş konuşan bu iki yaşlı adamın sesleri, top oynayan çocukların har gürüne karışıyordu. Meydan bu akşam çok kalabalık sayılırdı.

III.

— Nereye diye soracağını biliyorum,

— Cevap ver öyleyse

— Neresi olursa oraya, rastgele Balthasar

— Bence de çok makbul, aylaklığın sonu yok.

— Son diye bir şey yok ki zaten, sonsuz oluşlar var ve nereye gittiğimin bir önemi yok.

—Ya, demek öyle bay filozof.

Sinemadan çıkmış işsiz iki felsefe öğrencisi kendi aralarında böyle konuşmaya devam ederler. Her şey gözlerine sıradan görünmeye başlayacaktır, bir süre sonra. Kelimelerin ne kadar değersiz olduğunu anlayacaklardır.

IV.

Yıl 3000. Milenyum çılgınlığı. Ülkelerde bankalar iflas etmiş, sermaye krizi, yoksulluk ve işsizlik almış başını gitmiştir. Her tarafta genel bir ayaklanma havası vardır. Hong Kong, Sdney, Pekin, Tokyo, Mumbai, Moskova, Tibet, İstanbul,Tahran, Madrid, Paris, Londra, Roma, Addis Ababa, Kahire, Chicago, Mexico City..

Yeni bir yaşam bir adım ötede sayılır. Havada devrim kokusu var. Yoksullar çok öfkeli, şimdiye kadar hep aldatılmışlardı, artık tahammülleri kalmamıştı. Yoksullar çok kalabalıktılar. Yoksullar çok güçlüydüler ilk kez bu defa. Yarım kalmış devrimi tamamlamaya kararlı görünüyorlardı. Tüm dünya metropolleri kaynıyordu. Metropollerin ana meydanlarına rengârenk flamalar asılmıştı. Metrolarda ve Duvarlarda grafitiler, kuru kafalar sistem karşıtı nefretin diyagonal işaretiydiler. Sistem iflas etmişti ve artık kurtuluşu yoktu, ölecekti.

V.

— Nereye?

— Nereye?

— Devrim yapmaya

— Devrim yapmaya.

Kalabalık hep bir ağızdan bağırıyordu. Onları zaptetmek artık imkânsızdı. Herkes ilk ve son defa çıldırmış gibiydi. Gözlerde büyük bir öfke seziliyordu. Şiirsel terörist günler yaşanacağa benziyordu. Az önce kedilerin otlandığı çöp bidonları ateşe tutulmuştu bile.

VI.

Dünya televizyonları canlı yayındaydılar. Tüm dünyanın banliyöleri ayaktaydı. Tüm dünya sevinçten ağlıyordu. Küresel bir devrim olmuştu. Neşeli yoksul çokluk sokaklardaydı. İçlerinden bazıları silahlıydı. Ulusal ordularda destek veriyordu. Finans sermayesinin dev gökdelenlerine tırmanmış yoksullar, hepsini işgal etmişler, sonra sırasıyla cezaevlerini, emniyet müdürlüklerini, valilikleri, bankaları, üniversiteleri, hastaneleri, tren garlarını, hava limanlarını. Devlete ve sermayeye ait olan tüm kurumlar şu an yoksul çokluğun elindeydi. Artık onlar kendi kendilerini yönetebilecekti, hiyerarşi bitmişti, yalanlar bitmişti. Yoksul çocukları artık parasız üniversitelerde okuyabilecekti, ölmelerine ya da ücretli işçilik yapmalarına gerek kalmayacaktı. Kadınlar ev işlerine boğulmuş olarak yaşamaya devam etmeyeceklerdi. Toplumsal kimliklerin bir anlamı kalmıyordu. Ücretli kölelik sistemi bitiyordu. Kamusal bir mutluluk yaşanacağa benziyordu. Şenlik, kahkaha ve kaos günleriydi. Ütopya gerçek olmuştu.

VII.

— Nereye?

— İlk kez yaşadığımı hissetmeye,

— Nasıl yani,

— Devrimden sonraki yaşamı kurmaya, kendi hayatım üzerinde ilk kez konuşmaya başlayacağım, dedi.

— Umarım, sürekli olur bu devrim,

— Bu bizim elimizde, her şey bizim elimizde, istersek yaparız.

— İstersek yaparız, istersek yaparız.

Sokak gösterileri, işgaller ve çatışmalar aylarca sürdü. Ve sonunda isteyip yaptılar. Devlet yenildi, biz kazandık. Şüphesiz çok kolay olmadı, fakat oldu işte. Sonsuz arzu galebe çaldı bir kez daha, burada ve her yerde ve şimdi.

Written by Mehmet Oruç

image: Zao Wou – Ki, 2001, Marlborough Gallery, New York.

Devrim İmgesi Üzerine Diyaloglar (Mısır)

 

S:

İsyandan öte sürekli devrim mi diyordu Foucault? İkinci ve üçüncü devrimler de gerekebilir. Gerekir de ve bu iyi bir başlangıç.

M:

Devamı gelir umalım.. T.V ekranlarından devrim heyecanı ne kadar olur Mısır dışında? Bilmiyorum.. Bir imge olarak devrim düşüncesi.. Bir tekil bireyin bedenindeki uyumsuzluğun ya da değişim arzusunun tüm toplumsal bedene yayılması. Burada akla Tarde geliyor, şu bireyin bir toplumdan daha karmaşık olduğu meselesi.

Organik ve yerleşik olan bedenin kendi köklerinden kurtulup hafiflemesi. Başka bir deyişle göçebe bedenlerin devrim talebi. Biraz da Nietzsche’nin deyişiyle bu ilk atılımları ya da coşkuları boşluğa atılan bir oka benzetebiliriz. Başka bir devrim bu boşluğa atılan oku başka bir yere götürecektir. Hedef ve parti programlarından çok eylemsel heyecanların yaşanması daha değerli geliyor bana, bu aşamada.

S:

Elbette, tabiî ki ve bence üstelik devamı gelmese de. Çünkü devam beklentisi var olan anın ya da hali hazırda yaşanmış olanın değerini düşürmek ve gizil olarak bir son(uç) beklentisi içinde olmak demektir: bir mucize beklentisi yani. Ama bu imkânsız içinden çıkılan süreç düşünüldüğünde. Şimdi orada diktatör devrildi ama on yıllarca bir diktatörlükte yaşamış olmanın kalıntıları ve kazıları devam edecek yıllar boyunca ya da birkaç kuşak boyunca. Öyle değil mi?

Geçmiş hemen de geçmiş olmuyor yani. Diğer yandan ama diktatörlüğün devrilmesi olayı, Mısır halkının korku ile yüzleşmesi, cesareti, zincirlerinden koptuğu an ve oradaki pratikler nihilizmin ve kinizmin ele geçirdiği insanlara da cesaret ve güç verdi ve bu coşku uzak diyarlarda bile ruh dalgalanmaları yarattı. Mısır halkı beklide çok uzun yıllar sonrasında ilk defa Mısır halkı oldu, güce geldi, varlığı yeğinleşti, yayıldı hani neredeyse hepimiz Mısır halkıyız, biz de Mısırlıyız diyeceğiz ve böyle zamanlarda gerçektende öyle herhalde bu sevgi işte, bu duyguya sevgi diyoruz. Ne dersin? Böyle olunca televizyon ekranlarından savaş izlemekle televizyon ekranlarından bir halkın bir diktatörü devirmesini izlemek arasında çok fark var sanki… Ne dersin?

M:

Evet, biraz daha aktif bir göz ve beden .. Farklı bir heyecan ve acaba bizim de başımıza böyle bir şey gelir mi diye düşünmek.. Biz ne yapardık diye bir özdeşlik kurma gibi şeyler yaşandı halkın zihninde bir kaç dakikalığına, sıradan hayatlarından ve sıradan gerçeklerden sıyrılıp. Bu da tabii çok önemli bir gelişme sayılır. Tüm her şeyin imgesel karşılıklarıyla değerlendiği bir çağda, devrim imgesi müthiş bir virtüel güç barındırmakta. Deleuze’e başvurursak, devrimci oluştan başka şansımız yok, insan olmanın utancından kurtulmak için.

S:

Spinozaca güç verici bir sevinç. Orada Orta doğuda gelişen, yayılan dalgayı düşünsene Tunus’ da başlayan hareketin bir yayılımı idi Mübarek’in gidişi aynı zamanda… Bana öyle geliyor ki bir kavşaktayız ezilenler, yok sayılanlar olarak. Saflar sıklaşmaya başlıyor yavaş yavaş çünkü bizlere kakalanan hayat müsveddesi meşruiyetini yitiriyor: Son günlerde Avrupa’da yaşanan protestolar, Ortadoğu’da açan çiçek, Amerika’nın şuursuzluğu elbette bu böyle devam edemez.

M:

Evet, görünmeyen bir moleküler gücün sarıp sarmalaması.. Tıpkı sinema ve müzikte olduğu gibi etki açısından.. Gerçek ve tarihi olayların etkisi daha fazla oluyor sanırım.. Gündelik hayatın değişebileceğine dair düşünmek bile, iktidarların devrilebileceğine dair bir şeylerin uyanması.. Bunlar bile önemli bana kalırsa.. Moleküler devrim kavramını kullanabiliriz belki de bu güç dağılımları için..

Félix Guattari’ nin Radyo Alice’ de bunun gibi bir etki uyandırmak için kurulmuştu zaten.. Hayaletler artık aramızda.

Dialogues Mehmet Oruç and Saliha Yazgaç

Reklamlar